Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ

                                                                   

Η Γέννηση (El Greco)

Πόσο παράξενα θ’ αντιλαλήση αυτές τις μέρες το τραγούδι τῶν Αγγέλων,τὸ τραγούδι τῆς Γεννὴσεως «ἐπὶ γῆς εὶρήνη, έν ἀνθρώποὶς εὐδοκία»! Αἵματα, ποτάμια, ποτίζουν τὴ χιλιοπαιδεμένη φλούδα τῆς Γῆς. Κι ὁ κόσμος, λαχταρισμένος, κρατεῖ τὴν ἀνάσα του στὴν προσμονὴ κάποιας ἀπροσμέτρητης καταστροφῆς. Οἱ ᾽Αντίχριστοι ἔχουνε ξαπολύσει κατὰ τοῦ άνθρώπου κάτι ἄπειρὰ πιὸ φοβερὸ κι ἀπὸ τὴ φωτιὰ κὶ ἀπὸ τὸ σίδερο κι ἀπ’ όλες τὶς μηχανὲς τῆς Κολάσεως : Τὸ μίσος τὸ ἀστόμωτο, τὸ μίσος τὸ ἀχόρταγο, δράκοντα μὲ πύρινη ἀνάσα... Μέσα στὶς στυγερὲς πανδαισίες ποὺ ὀργανώνουν οἱ σκοτεινοὶ μάγειροι τοῦ μίσους καὶ ποὺ μπροστά τους τὰ ὄργια τοῦ ρωμαϊκοῦ ξεπεσμοῦ μοιάζουν ἀθῶα παραπατήματα παιδιῶν, τὸ Θεῖο μήνυμα τῆς Βηθλεὲμ ξαναπαίρνει τὴν πρωταρχική του δύναμη καὶ τὴν ἕννοιά του. Ποτέ ἄλλοτε δὲν ἔγινε πιὸ βαθιὰ αἰσθητὴ στὴν ἀνθρωπότητα ἡ ἀλήθεια, ὅτι ὁ Χριστιανισμὸς ὅχι μόνο δὲν εἶναι θρησκεία ξεπερασμένη, ἀλλὰ δὲν ἕχει κὰν ἀρχίσει νὰ γίνεται ζωή, ὅτι θὰ χρειαστοῦν ἀγῶνες μακροὶ καὶ σειρὰ ἴσως νέων μαρτύρων, ποὺ στὸ τέρας τοῦ μίσους θ’ ἀντιτάξουν τὸ Νόμο τῆς ᾽Αγάπης καὶ θὰ τὸν στήσουν κυβερνήτη μιᾶς νέας ἀνθρωπότητας. Μὲ καρδιὰ γεμάτη εὐλάβεια κι ἐλπίδα θερμὴ ἂς στρέψουμε τὴ ματιὰ κατὰ τὸ μέγα φῶς ποὺ ὑψώνεται ἀπὸ τὴν ταπεινὴ φάτνη, ὅπου συντελεῖται τὸ βαθὺ μυστήριο τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ. Εἶναι τὸ μυστήριο τῆς ἀπεριόριστης ἀγάπης στὸν ἄνθρωπο. Μέσα σὲ μιὰ σπηλιὰ ντύνεται ὁ Παντοδύναμος τὴν ἀνθρώπινη σάρκα, γιὰ νὰ θυμίση στὴν ἀνθρωπότητα τὸ ἀθῶο ξεκίνημα τῶν πρωτοπλάστων. Τ’ ἄχυρα τῆς τροφῆς καὶ τῆς στρωμνῆς τῶν ζώων παίρνει γιὰ πορφύρα Του ὁ Βασιλιὰς τοῦ Κόσμου Καὶ τὰ σουραύλια τῶν τσοπάνηδων εἶναι ἡ μουσικὴ ποὺ διαλαλεῖ τὸν ἑρχομό Του. ῎Ερχεται ἀνάμεσα στοὺς ποιμένες, γιατὶ κι Αὐτὸς ἕνας ποιμένας εἶναι - ποιμένας ψυχῶν, ποὺ θ’ ἀφήση τὸ ποίμνιο γιὰ νὰ τρέξη νὰ φέρη στὴν ὁλόθερμη ἀγκαλιά Του τό«ἀπολωλὸς πρόβατο» Γιατὶ ἕρχεται νὰ λυτρώση τὸν ἄνθρωπο μὲ τὴ μετάνοια, τὴν ἀγάπη καὶ τὴ συχώρεση. ῍Ας γυρίσουμε τὰ μάτια, τὴ δραματικὴ τούτη ὥρα, κατὰ τὴ σπηλιὰ τῆς Βηθλεέμ. ῍Ας ἀτενίσουμε τὸ θαῦμα τῆς ἐνανθρωπήσεως :῾Ο Θεὸς δὲν  ντύνεται μονάχα  τὴ σάρκα,  μὰ καὶ  τὴ βαριὰ  μοίρα τῶν ἀνθρώπων.  

῎Ερχεται νὰ τὴνὑποστῆ ὁ ἴδιος: νὰ ζήση τὴ φτώχεια καὶ τὸν πόνο, τὴν παραγνώριση καὶ τὴνπίκρα, τὴν ἀδικία καὶ τὸν κατατρεγμὸ αὐτὸν τὸ θάνατο,ποὺ δὲν εἶναι στὴ φύση Του, ὁλότελα ξένος γι’ αὐτόν.

῎Ερχεται νὰ λυγίση σὰν ἄνθρωπος τὴν τραγική, τὴν κρίσιμη στιγμὴ τοῦ ῎Ορους τῶν ᾽Ελαιῶν - «παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο!» - νὰ νιώση, στὸ ζύγωμα τοῦ θανάτου, τὴν ἄφατη θλίψη τοῦ ἀποχαιρετισμοῦ τῆς ζωῆς· καὶ ἡ νύχτα ν’ ἀκούση, κατάπληκτη, τὰ θεῖα χείλη νὰ ψιθυρίζουν: «περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου»! Οἱ λαοὶ ποὺ κάθονται στὸ σκοτάδι, ποὺ παραδέρνουν στὸ σίφουνα τοῦ μίσους, ἂς ἀντικρίσουν σήμερα τὸ μέγα φῶς ποὺ ὑψώνεται μεσοούρανο ἀπὸ τὴν ταπεινὴ σπηλιά: ῾Ο ῎Αναρχος, ἀπὸ τὸν ὕψιστο θρόνο Του, κατεβαίνει νὰ ντύση τὴν τελειότητά Του μὲ τὸ σχῆμα τῆς ἀνθρώπινης ἀδυναμίας. Τὴν αἰωνιότητα καὶ τὴν ἄφθαρτη οὐσία Του ἔρχεται νὰ φυλακίση - σ’ ἕνα κίνημα ὑπέρτατης ἀγάπης - μέσα στὰ στενὰ κι ἐφήμερα ὄρια τῆς ἀνθρώπινης ὑπάρξεως. Κατεβαίνει νὰ δώση τὸ παράδειγμα τῆς ἀδελφοσύνης, νὰ ἐξισωθῆ μὲ τὰ πλάσματά Του. Αὐτὸ τὸ παράδειγμα τῆς ὑπέρτατης καλοσύνης, τῆς θείας αὐταπαρνήσεως, δείχνει τὸν πάμφωτο δρόμο τῆς σωτηρίας. Μωροὶ καὶ τυφλοὶ ὅσοι πίστεψαν ὅτι ἀλλαγὴ τῶν ὑλικῶν ὅρων τῆς ζωῆς μπορεῖ νὰ φέρη τὴ θεραπεία τῆς βαριᾶς ἀρρώστιας ποὺ δέρνει τὴν ἀνθρωπότητα. Οἱ αἰῶνες ποὺ πέρασαν ἀπὸ τὴν ἡμέρα ποὺ συντελέστηκε τὸ μυστήριο τῆς ἐνανθρωπήσεως, δείχνουν ξάστερα πὼς ὅλα τὰ δεινὰ ποὺ ἀποκορυφώνονται σήμερα στὴν παγκόσμια ἀγωνία, εἶναι τὰ πικρὰ προϊόντα τῆς θεμελιακῆς αὐτῆς πλάνης, να ζητοῦμε ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, στὶς συνθῆκες τὶς ὑλικὲς τοῦ βίου, τὴ σωτηρία. Δείχνουν ἀκόμα ὅτι ὅλα τὰ καλά, ὅλα τὰ βήματα τῆς ἀληθινῆς, τῆς ἠθικῆς προόδου στὴν ἀνθρώπινη ζωή, ἔρχονται ἀπὸ μέσα : ᾽Απὸ τὴ συνείδηση. Καὶ σ’ αὐτή, ποὺ εἶναι τὸ ἴδιο φύσημα τοῦ Θεοῦ, ἀπευθύνεται τὸ θαῦμα τῆς ἐνανθρωπήσεως: «Κοίταξε - λέει στὸν ἄνθρωπο - πὼς γιὰ τὴν ἀγάπη σου δέχομαι ν’ ἀποβάλω τὴν παντοδυναμία μου· πὼς ντύνομαι τὴν άδυναμία σου˙ πὼς δέχομαι τὰ βάσανά σου, πὼς γίνομαι μαζί σου ἕνα, νὰ περπατήσω στὸ δρόμο σου, νὰ μοιραστῶ τὴ θλίψη σου, νὰ σταυρωθῶ καὶ νὰ πεθάνω γιὰ σένα». 

῾Η ἐνανθρώπησητοῦ Σωτῆρος εἶναι ἀπὸ τὰβαθύτερα μυστήρια. Ντυμένος τὴν ἀνθρώπινη σάρκα σ’ ὅλη της τὴν πραγματικότητα ἔρχεται νὰ δώση μὲ τὴ γήινη ζωή Του τὸ πρότυπο τῆς ζωντανῆς ἀλήθειας, ὅτι μέσα στὸ φθαρτὸ κι ἐφήμερο σκήνωμα μπορεῖ νὰ κατοικήση ἡ ᾽Απόλυτη ᾽Αγάπη. Γιὰ νὰ φτάση ὁ ἄνθρωπος τὸν ὑψηλὸ αὐτὸ καὶ σωτήριο τύπο ζωῆς, ποὺ ὁ Θεὸς μᾶς ἔδωσε μὲ τὴν ἐνανθρώπησή του, πρέπει νὰ νικήση μέσα του ὅλα τὰ κατώτερα ἔνστικτα, τὰ πάθη, τὶς ματαιότητες, τοὺς ἐγωισμούς, τὴν τάση πρὸς τὶς ἐφήμερες ἀπολαύσεις, τὶς μικρόχαρες ἐπιδιώξεις, τὶς ἐγκόσμιες φιλοδοξίες, ὅ,τι τὸν χωρίζει ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἀπὸ τὸν πλησίον, ν’ ἀπαρνηθῆ τὸν ἑαυτό του, νὰ τὰ χάση ὅλα, γιὰ νὰ κερδίση τὸ ἕνα, τὸν ἐξαγνισμό, τὴν ἐσωτερική του ἀνύψωση, τὴ χάρη τῆς ἀγάπης.

 ῾Η θεία τούτη διδαχή, ποὺ ποτὲ δὲν ἔπαψε νὰ εἶναι ἐπίκαιρη,σήμερα εἶναι περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη φορὰ σωτήρια. Ποῦ φέρνουντὰ κηρύγματα τοῦ μίσους, πού ᾽σπειραν στὸν κόσμο οἱ ᾽Αντίχριστοι,ποῦ ὁδηγοῦν ἡ ἀπιστία κι ἡ ὑλοφροσύνη, τὰ πάθη καὶ οἱ ἐγωισμοί,τῆς ἀπληστίας ὁ σάρακας, ἡ μέθη τῶν αἱμάτων καὶ τῶν φόνων, τὸ βλέπει ὁκαθένας τόσο καλά, ποὺ κάθε λόγος περισσεύει. ῞Ηἀνθρωπότητα σφαδάζει μὲ μπηγμένο στὰ σπλάχνα της τὸ ἀκονισμένοσίδερο. Κανένας δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι βέβαιος γιὰ τὴν αὔριο. Κι αὐτοὶ ἀκόμαοἱ δάσκαλοι τοῦ μίσους κάθονται πάνω στὸν κρατήρα τοῦ ἡφαιστείου ποὺ οἱἴδιοι παραγέμισαν μ’ ἐκρηκτικὲς ὕλες. Μάταια ζητᾶνε μὲ τὸν φρενιασμένοπολλαπλασιασμὸ τῶν μέσων τῆς καταστροφῆς τὴ σιγουριὰ τῆς κυριαρχίας.῞Αμα οἱ δυνάμεις τῆς κολάσεως ξαπολυθοῦν πάνω στὸν πλανήτη, κανέναςδὲ θὰ μπορέση νὰ τὶς διευθύνη κατὰ τοὺς δικούς του σκοπούς. Κανένας δὲνκατέχει τὶς μαγικὲς λέξεις ποὺ τὶς βάζουνε σὲ πειθαρχία. Κανένας δὲν μπορεῖνὰ ξέρη κατὰ ποῦ θὰ στραφοῦν τελικὰ οἱ τόσο σοφὰ ἑτοιμασμένες μηχανὲςτοῦ ὀλέθρου. ᾽Απὸ τὴ σπηλιὰ τῆς Βηθλεέμ, ἀπὸ τὴν ταπεινὴ φάτνη ποὺδιάλεξε γιὰ λίκνο του τὸ θεῖο βρέφος καλεῖ τὴν ξεστρατισμένηἀνθρωπότητα στὸ δρόμο τοῦ λυτρωμοῦ. Καλεῖ τὸν θνητό, ποὺ ἔχει πνίξειστὰ στήθια του κάθε ἀνθρώπινο αἴσθημα, νὰ γυρίση στὸ δρόμοτῆς πραότητας καὶ τῆς συμπονὶας, τῆς καλοσύνης καὶ τῆς ἀγάπης. Αὐτὸ τὸκήρυγμα τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ πρέπει νὰ γίνη τὸ θεμέλιο τῆς σωτηρίας. ῾Η ἀνάπλαση τῆς ἀνθρωπότητας εἶναι ζήτημα ἐσωτερικῆς καθάρσεως. Η ἀμφίβολη  σοφία τῆς  κοσμικῆς ἡγεσίας ἔχει χρεοκοπήσει. Τὸ θέαμα τοῦ σημερινοῦ κόσμου, ποὺ πορεύεται στὸ γκρεμό, εἶναι ἡ δραματικὴ βεβαίωση αὐτῆς τῆς χρεοκοπίας. Δείχνει ξάστερα ὅτι μ’ὅλες τὶς κολοσσιαῖες προόδους τοῦ ὑλικοῦ πολιτισμοῦ, ὁ ἠθικός μας πολιτισμὸς εἶναι τιποτένιος. Οὔτε ἡ φιλοσοφία,οὔτε ἡ ἐπιστήμη μπόρεσαν νὰ δώσουνστὸν ξεστρατισμένο ἄνθρωπο  κανόνα ζωῆς. Μέσα στοὺς σκολιοὺς δρόμους ποὺ τὸν ἔφερε ἡ ὑπεροψία τοῦ λογικοῦ, ἔχασε τ’ ἀχνάρια τοῦ Κυρίου. Καὶ ἡ συγχυσμένη ἀπὸ τὸν πάταγο τῆς ψευτοπροόδου ἀκοή του δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ συλλάβη τὴ φωνή Του. Τὸ μεγάλο καὶ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς ἐνανθρωπὴσεως τοῦ Θεοῦ ἔγινε μιὰ νεκρὴ χρονολογία στὴν ἱστορία. ῾Η γέννηση τοῦ Λυτρωτῆ ἀκόμα δὲν πραγματοποιήθηκε μέσα μας. Καὶ τὸ Θεῖο παράδειγμα μένει μετέωρο, σὰν κάτι ἀπρόσιτο κι ἄγονο. Ὅμως ποτὲ δεν εἶναι αργά γιὰ τὴν ἀληθινὴ  μετάνοια.

 Κι ἔχει σημάνει ἀπὸ πολὺν καιρὸ ἡὥρα της. ῾Η σοφία πρέπει νὰ λυγίση ταπεινωμένη τὰ γόνατα μπροστὰ στὸΣωτήρα. Πρέπει νὰ πιστέψη τὸ μυστήριο τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ, σὰντὴν πιὸ ἁπλὴ καρδιὰ τοῦ πρώτου χριστιανοῦ. Πρέπει αὐτὸς ὁ ψευτομορφωμένος,  ποὺ πῆγε κι ἔσκισε μὲ τὸ παγερὸ  λεπίδι τῆς  κριτικῆς  αὐτὸ τὸν πυρήνα τῆς ἠθικῆς ἀναγεννήσεως τοῦ κόσμου, ποὺ ἀρνήθηκε αὐτὸ τὸ θεμέλιο τῆς πίστεως, μὲ δάκρυα ν’ ἀναγνωρίση τὴν πλάνη του. Νὰ βρῆ τὸ δρόμο πρὸς τὴ Δαμασκό. Καί, σὰν τὸν Παῦλο, νὰ γυρίση μὲ τὴ φλόγα τῆς πίστεως στὴν καρδιὰ καὶ τὴ δάδα τοῦ ἀποστόλου στὸ χέρι. Γιατὶ ἄλλο σύνθημα λυτρωμοῦ δὲν ὑπάρχει ἀπ’ αὐτὸ πού ᾽ριξε ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς ντυμένος τὴν ἀνθρώπινη σάρκα :Αὐταπάρνηση, ταπείνωση, ἀγάπη. Εἶναι ἡ θρησκεία τῶν θρησκειῶν, ἡ μόνη ποὺ μπορεῖ ν’ ἀντιταχθῆ στὸ μανιασμένο ξέσπασμα τοῦ μίσους ποὺ φοβερίζει τὴν ἀνθρωπότητα μὲ ἀφανισμό. Μονάχα μὲ μιὰ ἡγεσία πραγματικῶν χριστιανῶν μπορεῖ ν’ἀνατείλη φῶς γιὰ τοὺς λαοὺς ποὺ κείτονται σήμερα στὸν ἴσκιο τοῦ θανάτου.

                                                                                                                                                                                                                                                          Σπύρος Μελάς

 «῾Ελληνικὴ Δημιουργία» τ. Στ’(1950)

Επίκαιρη η γραφή του Σπύρου Μελά στο περιοδικό του «῾Ελληνικὴ Δημιουργία» εδώ και 69 χρόνια. Σαν να γράφηκε χθες.

            Πηγή: Το είδωλο της γης μου 

                              Χριστούγεννα με την εθνική μας κατάντια.  

Εσείς που θα κάνετε Χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν απόψε; Μήπως με τον Αντώνη Ρέμο; Σε κάποιο Βουλγάρικο θέρετρο για σκι, και κάποιοι "αλληλέγγυοι" στο πλησιέστερο Hot Spot; Σίγουρα ορισμένοι δίπλα από το σκουπιδοντενεκέ της γειτονιάς τους και οι περισσότεροι σε live ή κονσέρβα τηλεοπτικό πρόγραμμα ή στο fb. 
Πάντως μια έρευνα στην Ελληνική τουλάχιστον ιστορία διαχρονικά, για το πώς περνούσαν την παραμονή και τα Χριστούγεννα οι προγονοί μας τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα, θα ήταν ενδιαφέρουσα. Από  μια τηλεοπτική σειρά που μεταδίδονταν παλιότερα από την ελληνική τηλεόραση, καταθέτω εδώ ένα απόσπασμα από την παραμονή των Χριστουγέννων του 1822 στο μαρτυρικό Μεσολόγγι (τότε που δεν άνοιγαν οι πόρτες από μέσα με μπαξίσι) για να μην ξεχνάμε πως κάποιοι,  κάποτε πολέμησαν ....για να έχουν σήμερα το δικαίωμα οι "λαθρό" να προσεύχονται μέρα μεσημέρι κάτω από το άγαλμα του Πατριάρχη και του Ρήγα Φερραίου.

Πηγή: Το είδωλο της γης μου 

                      

                                                                        

Caffè Greco  

Το Antico Caffè Greco είναι ένα ιστορικό καφέ το οποίο άνοιξε το 1760 στη Via dei Condotti 86 της Ρώμης. Είναι το δεύτερο παλαιότερο καφέ στην Ιταλία, μετά τον Caffè Florian της Βενετίας. Για πάνω από δυόμιση αιώνες, το Caffe Greco παρέμεινε σημείο συνάντησης για πολιτικούς, καλλιτέχνες, λογοτέχνες και ποιητές και άλλους αξιόλογους ανθρώπους στη Ρώμη.

Με άλλη ονομασία φαίνεται να υπάρχει το caffè από παλαιότερα στο ίδιο σημείο, αφού ο Τζιάκομο Καζανόβα  στις "Αναμνήσεις" του θυμάται, ότι το 1743, μπήκε μαζί με  φίλους του στο "Caffè di strada Condotta". Από τον έλληνα ιδιοκτήτη Nicola di Maddalena που πήρε και το όνομά του το caffè το 1760, ως  το 1999 όταν αγοράστηκε από μια ανώνυμη εταιρεία (CEO Lucio Jozzi) άλλαξε πολλούς ιδιοκτήτες. Η φήμη του caffè ξεκίνησε περίπου στα τέλη του 18^ου αιώνα όταν άρχισε να γίνεται στέκι για σπουδαίους γερμανούς καλλιτέχνες.
Το caffè, έτσι όπως είναι διακοσμημένο, μπορεί να θεωρηθεί μια μικρή αλλά πολύ πρωτότυπη γκαλερί τέχνης. Απ’ εδώ πέρασαν  καλλιτεχνικές  και πολιτικές, προσωπικότητες όπως, ο Λουδοβίκος της Βαυαρίας,ο Γκαίτε, ο Καποδίστριας, ο Κρίστιαν Άντερσεν, ο Σατωβριάν, ο Τζιάκομο Λεοπάρτι, ο Ντ’ Ανούτσιο, ο Γκογκόλ, ο Λόρδος Βύρωνας, ο Σέλλεϋ, ο Μάρκ Τουαίην, ο Λίστ, ο Μπερλιόζ, ο Μπιζέ, ο Μάντελσον, ο Ροσσίνι, ο Βάγκνερ,o Νίτσε, ο Νταλί, κ.ά.
Ακόμα και σήμερα εξακολουθεί να είναι ένας αγαπημένος προορισμός καλλιτεχνών και συγγραφέων από όλο τον κόσμο. Σ' ένα ειδικά διατηρημένο δωμάτιο, κάθε πρώτη Τετάρτη του μήνα συναντιέται η "Ομάδα Ρωμαίων " (επιστήμονες της Ρώμης) για να συζητήσουν και να συμβάλουν στην επίλυση μερικών από τα πολλά προβλήματα της πόλης.Ωστόσο, από τις 23 Οκτωβρίου 2019, παρά το γεγονός ότι προστατεύεται από το Τμήμα Πολιτιστικής Κληρονομιάς, το καφενείο κινδυνεύει να κλείσει λόγω της λήξης της σύμβασης ενοικίασής του. Το 2017,ο ιδιοκτήτης του κτιρίου το (Ισραηλιτικό Νοσοκομείο) ζήτησε αύξηση του μηνιαίου μισθώματος (από 18.000 σε 120.000 ευρώ!), κάτι εξαιρετικά παράλογο και ασύμβατο με την ιστορία του χώρου και την επαγγελματική δεοντολογία. 

                                                                                     Ερμηνεία/Κιθάρα: Χριστίνα Σαμαρά

           Πηγή: Το είδωλο της γης μου

                                  ΦΟΔΕΛΕ (Ο Γκρέκο, ο θρύλος και η ιστορία) 

Η πρόσφατη ανακοίνωση που έγινε με αφορμή την διπλή εικόνα της Παναγίας και της Αγίας Αικατερίνης κομμένη στη μέση, που βρέθηκε στο ναό της Παναγίας στον Τσιβαρά Αποκορώνου στην Κρήτη και που θεωρείται ως πρώιμο έργο του Θεοτοκόπουλου, προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση. Η εργαστηριακή μελέτη που θα επακολουθήσει θα δώσει και το τελικό αποτέλεσμα.                                                                

Από ατράνταχτες ενδείξεις που υπάρχουν  φαίνεται ότι  ο Δ. Θεοτοκόπουλος εκπαιδεύτηκε πνευματικά και καλλιτεχνικά στο Σιναϊτικό μετόχι της Άγιας Αικατερίνης  του  Ηρακλείου. Την περίοδο της Κρήτης, παρήγαγε εικόνες  για τους ντόπιους, αλλά και για εξαγωγή στην αδελφότητα των Ελλήνων της Βενετίας. Από την Κρήτη έφυγε σε ηλικία 19 με 20 ετών για τη Βενετία. Ο Θεοτοκόπουλος  κρατάει μέσα του την πνευματική επαφή με το σιναϊτικό μετόχι και δεν παύει να ζωγραφίζει την Αγία Αικατερίνη, ακόμη και πολύ αργότερα στην Ισπανία. Όχι βέβαια εκείνη των δυτικών, αλλά των ορθοδόξων με βάση το μοντέλο της Αγίας στο μετόχι, που είχε πάντα υπόψη του.Με την ευκαιρία αυτή παρατίθεται εδώ ένα ταξιδιωτικό κείμενο του Ηλία Βενέζη από την εφημ. “ΒΗΜΑ“ του 1952 για το Φόδελε το φερόμενο ως χωριό καταγωγής του Θεοτοκόπουλου.                           

                                                                 

                                                                                      Πηγή:Το είδωλο της γης μου                   

              Το τσιγάρο

              Αχ, το πτωχό τσιγάρο και πόσα δεν μου λέγει

              σαν το κρατώ αναμμένο, χωρίς να λέει: πονώ,

              και  βλέπω στη φωτιά του, που μου το σιγοφλέγει,

              εγώ να ζω κ’ εκείνο να λιώνει ταπεινό.

              Ζωή μιανής στιγμούλας απ’ τη φωτιά αρμέγει

              και γίνεται έτσι στάχτη μ’ ένα λευκό καπνό,

              που δεν τον κλει το σπίτι, δεν τον κρατάει  η στέγη,

              που φεύγει προς τα νέφη και πάει στον ουρανό.

              Σφιχτοδεμένο ακόμα μες στης ζωής το φράχτη

              μια σπίθα λαχταρούσε! Τη βρήκε, τι χαρά του!

              μα εκείνη ελευθερώνει τα διάπλατα φτερά του,

              κι αφήνοντας της ζήσης πίσω του λίγη στάχτη,

              με τον καπνό του πλέκει προς τ’ άυλα τα ουράνια,

              τα πλάνα δαχτυλίδια, τα φανταχτά στεφάνια!

              Ν. Κυπαρίσσης

         Οδηγίες Εξάρτησης 

Η πρόσφατη απαγόρευση του καπνίσματος, δείχνει ότι το τσιγάρο μάλλον βλάπτει περισσότερο την υγεία του κατεστημένου, παρά εκείνη του καπνιστή και επιπλέον συντελεί στην παραπέρα ανάδειξη του ρουφιανέματος σε εθνικό σπορ.Το ότι βλάπτει  την υγεία μας ήταν πάντα γνωστό, όχι μονο των καπνιστών αλλά και αυτών που δεν έχουν επιλέξει να καπνίζουν και  υφίστανται  τα δεινά του καπνίσματος σε κλειστούς χώρους. Έτσι, ενώ από πρώτη ματιά το μέτρο μπορεί να κριθεί με επιείκεια και χωρίς άδολη σκέψη, η άρον-άρον επιβολή  του αντικαπνιστικού ως να ήταν το προέχον πρόβλημα σ' αυτή την χώρα, οδηγεί   αλλού την "ψεκασμένη" σκέψη μας. Ας αφήσουμε και την δημοσιονομική άποψη του  θέματος.  Έτσι, σύμφωνα με κάποια δημοσιεύματα, το κάπνισμα εμποδίζει λέει τη δράση των chemtrails, αυτών των περίεργων άσπρων συμπυκνωμένων χημικών νεφών που αφήνουν ειδικά διασκευασμένα στο εσωτερικό τους αεροπλάνα, που κάνουμε ότι δεν τα βλέπουμε. Ορισμένοι μάλιστα είμαι βέβαιος ότι δεν τα έχουν δει ποτέ, γιατί κοιτάζουν μονίμως τα κινητά τους. Πέραν των "αιτιολογημένων" λόγων γι αυτόν τον αυθαίρετο "επιστημονικό" ψεκασμό του πλανήτη, περί κλιματικής αλλαγής και άλλων τινών ευτράπελων, φαίνεται ότι αποσιωπούνται (βάσει του παγκόσμιου νόμου της σιωπής) από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, οι επιπτώσεις του ψεκάσματος των ανθρώπινων συνειδήσεων με μέταλλα αλουμινίου και βαρίου.Το τσιγάρο ήταν πάντα, καλώς ή κακώς, συνυφασμένο με τον τρόπο ζωής του Έλληνα, με όλες τις επιπτώσεις του σ' αυτήν. Απλώς κάποιοι θέλουν να μας πεθάνουν (καπνιστές ή όχι) με το δικό τους τρόπο, σκοτώνοντας μαζί με εμάς και το περιβάλλον. Επομένως, το τσιγάρο στις άλογες μέρες μας, αν συμβάλει κατασταλτικά στις ανθρώπινες επιπτώσεις των αεροψεκασμών, οφείλει να μετατραπεί σε σύμβολο αντίστασης, εργαλείο "ζωής" και μέσο αυτοπροστασίας της συνείδησής μας. Εκεί φτάσαμε!

                                                                             
                                                                                            Πηγή:Το είδωλο της γης μου

                                       Οδυσσειακή Πολιτεία: H Περιπέτεια  ενός  Μύθου 

   Το τέλος του περασμένου αιώνα φαίνεται ότι άσκησε μαγνητική έλξη στην εναγώνια αναζήτηση λύσης σε αναπάντητα ερωτήματα που προκύπτουν από τη διαχρονική πορεία του ανθρώπου.Όταν η αγωνία αυτή συλλογικοποιείται και φωνές που δίνουν τη δική τους εξήγηση, συσπειρώνονται πίσω από το παραπέτασμά της, τότε υπάρχει η αίσθηση πως είμαστε κοντά στο ζητούμενο. Στα μέσα του 19^ου αιώνα ο Ερρίκος Σλήμαν αναδεικνύεται ο σημαντικότερος ίσως αναγνώστης και μελετητής του Ομήρου.Αυτοδίδακτος αρχαιολόγος και ερευνητής -σπούδασε μετά τα 44 χρόνια του την Αρχαιολογία- υπεστήριξε τη θεωρία της σημερινής Ιθάκης, ενώ ο άλλος μεγάλος μελετητής και ερευνητής του Ομήρου, ο Δέρπφελδ, που ενώ επισκέφθηκε το Θιάκι δεν εμπνεύστηκε καθόλου από το νησί, υποστήριξε τη δική του θεωρία, ταυτίζοντας τις αρχές του 20^ου αιώνα την Ομηρική  Ιθάκη με τη Λευκάδα, αντιδικώντας παράλληλα με τον Σλήμαν σε αρχαιολογικά ζητήματα. Από τότε που ξεκινάνε οι επιστημονικές αντιπαραθέσεις και θεωρίες για την πατρίδα του Οδυσσέα, μέχρι σήμερα, το τοπίο της αναζήτησης της Ιθάκης προσδιορίζεται από μεμονωμένους κυρίως ερευνητές, ζηλωτές της δόξας του Ομήρου.

Ερρίκος Σλήμαν

    Ο εντοπισμός των βασιλικών ανακτόρων του Οδυσσέα, έγινε αναζήτηση της ζωής για ορισμένα ανήσυχα πνεύματα, είτε θεωρητικά καταρτισμένα είτε αυτοδίδακτα. Θεωρίες που προσδιορίζουν την Ομηρική Πολιτεία, άλλοτε στην Κεφαλονιά ή την Ιθάκη και άλλοτε στη Λευκάδα, έρχονται στο φως της επιστημονικής ή εμπειρικής προσπάθειας. Θεωρίες που είναι βασισμένες στη διαφορετική εκτίμηση και ερμηνεία των επίδικων στίχων της Οδύσσειας, που εδράζονται στην ατομική φιλοδοξία του κάθε ερευνητή και στην προσωπική του διαίσθηση και ανοίγουν διεξόδους στο όνειρο. 

                                                                             

Γουλιέλμος Δέρπφελντ

    Αυτή η απόλυτη βεβαιότητα της ουτοπίας, που την υπερασπίζεται ο κάθε αυτοδίδακτος ή όχι ερευνητής, υποθέτω πως είναι ο πιο εύκολος δρόμος για το αίνιγμα. Μέσα από τις μικρές, μεμονωμένες παρακαταθήκες της συμβατικής εξήγησης που προσφέρει η κάθε θεωρία, προκύπτει η προσωπική αναζήτηση του ξεχωριστού δρόμου για κάθε ερευνητή. Όλοι αυτοί οι δρόμοι, χαραγμένοι από το συναισθηματικό πλαίσιο καταγωγής και υποκειμενικής θεώρησης του κάθε ερευνητή,(με εξαίρεση τους ξένους) συνήθως έχουν αφετηρία και τέρμα τον τόπο καταγωγής του. Η φιλολογική έριδα των τριών νησιών με τους υποστηρικτές της κάθε μίας άποψης, σε μια χαριτωμένη εκδοχή της Οδυσσειακής πατρίδας, αφήνει ελεύθερη τη φαντασία και το όνειρο να πλανηθεί μέσα στην ετυμολογική, γεωγραφική και γραμματολογική ερμηνεία των στίχων και να αναζητήσει μια πραγματικότητα που αγγίζει και ξεπερνά την αντικειμενική υπόσταση αυτής της πραγματικότητας.Οι μελετητές της Αρχαίας φιλολογίας και των Ομηρικών Επών, Έλληνες και ξένοι, από την εποχή της Αναγέννησης μέχρι σήμερα που ανέρχονται σε μερικές δεκάδες, διαφωνούν εν μέρει ή περισσότερο στα τοπογραφικά δεδομένα, και ο καθένας καταθέτει τη δική του πρόταση που γι αυτόν αποτελεί αδιαφιλονίκητη πραγματικότητα και που την υπερασπίζεται σε γραπτά, για τους παλιότερους και σε συνέδρια και ομιλίες για τους νεώτερους, χωρίς να κάθονται όλοι μαζί στο ίδιο τραπέζι. Δεν ανταγωνίζονται μόνο τα νησιά μεταξύ τους για την Ομηρική αλήθεια, αλλά και μέσα σ’ αυτά, οι τοπογεωγραφικές εικασίες κυριαρχούν. Η Ιθάκη έχει πάψει από καιρό να επαναπαύεται στις δάφνες της. Έχει έλθει ο καιρός ν’ αποδείξει το αναπόδεικτο. Στην τελευταία δεκαετία του 20^ου αιώνα παρατηρήθηκε μια έξαρση των θεωριών αυτών και κορύφωση του ενδιαφέροντος των ερευνητών και μελετητών του Ομήρου. Ο Πόρος της Κεφαλονιάς με την ανακάλυψη των Μυκηναϊκών Τάφων στα Τζανάτα, φάνηκε να δίνει κάποια απάντηση, που γρήγορα όμως υπερκεράστηκε από την έλλειψη επαρκών στοιχείων. Η περιοχή του Ληξουρίου στα ΒΔ του κόλπου του Λιβαδιού στο λόφο του Κρίκελλου επανήλθε σαν υποψήφια περιοχή με νεώτερες απόψεις ερευνητών (βλ. Εργασία Ν.Γ. Λιβαδά-Τουμασάτου: "Η Αποκάλυψη της Ομηρικής Ιθάκης" εκδ.1998, αλλά και εργασία του Ε.Τσιμαράτου: "Ποία η Ομηρική Ιθάκη" εκδ.1998) παίρνοντας τη σκυτάλη της διερεύνησης αυτής της μυστηριώδους αναζήτησης. Έπειτα η θεωρία του Ν. Καμπάνη για την Παλική ως την Ομηρική Ιθάκη(βλ."Το νησί με τις ευθείες"). Παλαιότερα πάλι είχε υποστηριχθεί η θεωρία της Άσσου με τα δικά της επιχειρήματα. Στη Λευκάδα, πέρα από τη θεωρία του Δέρπφελδ που τοποθετούσε την Ομηρική πολιτεία του Οδυσσέα στον κόλπο του Νυδριού, νέες απόψεις μεμονωμένων φιλόδοξων ερευνητών προβάλλουν τη δική τους πρόταση, μετακινώντας το σκηνικό της ζητούμενης Ακρόπολης στην Βόρειο Λευκάδα (βλ.εργασία Χαρ.Κατσίμπα) η άλλη στη Νότιο στην περιοχή της Βασιλικής (βλ.εργασία Α.Μαργέλη Λευκάδα: "Ομηρική Ιθάκη") και άλλη στο σύμπλεγμα των Πριγκιποννήσων. Στην τετράνησο του Οδυσσέα (Δουλίχιο, Σάμη, Ιθάκη, Ζάκυνθο) έχει προστεθεί από παλιά και το νησί των Παξών με την θεωρία του Μητροπολίτη Παραμυθίας & Φιλιατών Αθηναγόρα (1869-1942) "Η νήσος των Παξών είναι η Ομηρική Ιθάκη". Η λίγο παλιότερη αξιόλογη θεωρία της Αμερικανίδας ιστορικής ερευνήτριας Henriette Mertz (1898-1985) που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω των μακροχρόνιων ερευνών της, (υποστηρίζει την παρουσία αρχαίων ελλήνων στην Αμερική) καταλήγει στην εκδοχή της Κεφαλονιάς, και συναντάται μ’ εκείνη του Robert Bittlestone (ερευνητή), του John Undehill (γεωλόγου) και του James Dingle (καθηγητή Ελληνικών στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου) οι οποίοι στο βιβλίο τους "Οδυσσέας Λυόμενος", συμφωνούν με τους Έλληνες επιστήμονες του περασμένου αιώνα, Λιβιεράτο και Βολτέρα, ότι η Ομηρική Ιθάκη είναι στην χερσόνησο της Παλικής, που ήταν ξεχωριστό νησί την εποχή του Τρωικού πολέμου (βλ.https://www.odysseus-unbound.org). Χωρίς να εξαντλούνται οι παραπάνω ομηρικές θεωρίες, αναφέρονται εντελώς ενδεικτικά. Το ενδιαφέρον είναι ότι η τελευταία θεωρία, στις μέρες μας προσπαθεί να επιβεβαιωθεί μέσα από ιδιωτικές έρευνες με τη χρήση των νέων τεχνολογιών και χωρίς βέβαια κρατική επιχορήγηση.
   Πόσο ακριβολόγος άραγε είναι ο ποιητής που μας βασανίζει από αιώνες τραγουδώντας τόσο καθαρά και τόσο μυστηριακά μαζί, για το νησί του Οδυσσέα;
     Άποψη μου είναι, ότι ο Όμηρος έγραψε από περιγραφές και ακούσματα αλλά βασίσθηκε και στη διαίσθησή του ποιητή, που σαν ένας σουρεαλιστής ζωγράφος περιγράφει το γεωγραφικό τοπίο της "Ιθάκης" του. Είναι βέβαιο ότι δεν είχε πρόθεση να μας συγχύσει. Τον διέφερε πρώτιστα η πλοκή του μύθου, χωρίς να υποπτευθεί τη σημερινή εναγώνια αναζήτηση ιστοριοδιφών και επιστημόνων ως προς τον προσδιορισμό του Οδυσσειακού βασιλείου και ακριβώς σ’ αυτή τη σύγχυση που έχει επιφέρει, βρίσκεται το μεγαλείο του, απόλυτα συνυφασμένο με το μυστήριο.Πέρα από την ιστορική πρόκληση της αναζήτησης της «αλήθειας», η αναζήτηση της Οδυσσειακής πολιτείας είναι άραγε μια ουτοπία, μια επιβράβευση ενός τόπου, ή το μείζον είναι η συνολική ανταύγεια του έργου, ο νόστος, η πάλη του ανθρώπου με τις αντιξοότητες της ζωής, ο τελικός προορισμός που αμείβεται με την δικαίωση της επιστροφής; Η μοίρα του Οδυσσειακού Μύθου είναι μήπως ένα πανανθρώπινο σύμβολο έμφυτου δυναμισμού και εφευρετικότητας, πίστης στο τελικό σκοπό, που εξαντλεί τα όρια της ανθρώπινης αντοχής;  Η εξατομίκευση της κεντρικής ουσίας του μύθου είναι τελικά η προσωπική αναζήτηση του ξεχωριστού δρόμου του καθένα μας, μέσα από τη περιπέτεια της ζωής. Ο καθένας ουσιαστικά επιλέγει την προσωπική του Οδύσσεια, το δικό του μύθο σμιλεμένο στις μυλόπετρες της λογικής και της ειμαρμένης.Ο Οδυσσειακός μύθος έχει μέσα του όλα τα κατώτερα μα και ανώτερα συναισθήματα του ανθρώπου μαχητή της ζωής και τελικά το happy end δικαιώνει αυτή την υπερμεγέθη προσπάθεια της επιβίωσης. Ο τυφλός ποιητής, Γενάρχης όλων των ποιητών, με αλαφροΐσκιωτο ύφος πλάθει το μύθο του με μεταφυσική οπτική ικανότητα. Ρεαλιστής μα και αλχημιστής του πραγματικού, εραστής της υπερβατικής πραγματικότητας. Μύθος διαχρονικός και οικουμενικός, που αγκαλιάζει μέσα του τη παγκόσμια αγωνία συλλογικά, μα και εξατομικευμένα. Ο Ποιητής είναι η «συνείδηση της γης και της φυλής του».
    Φαίνεται πως τα δεινά του πολύπαθου Οδυσσέα δεν έχουν τελειώσει ακόμη. Εκείνο που απουσιάζει από τον πυρετό της αναζήτησης λύσης σ’ αυτό το καλά φυλαγμένο από αιώνες μυστήριο, είναι το επίσημο κράτος που παρουσιάζεται να αδιαφορεί, παρακολουθώντας ράθυμα τα επιχειρήματα των αντιπαρατιθέμενων ερευνητών, χωρίς την απαιτούμενη ευαισθησία, παραγνωρίζοντας ότι μεγάλες αρχαιολογικές αποκαλύψεις οφείλονται στη μοναδικότητα αυτής της μαγνητικής σχέσης που αναπτύσσεται ανάμεσα σε απλούς ευαίσθητους και χαρισματικούς μελετητές και την ίδια την Ιστορία. Γιατί άλλωστε το ελληνικό κράτος και μάλιστα το σημερινό, να ενδιαφερθεί για το ομηρικό παλάτι; Ποιός θα δώσει το έναυσμα για την αξιολόγηση όλων αυτών των αντιφατικών πληροφοριακών δεδομένων και την ανάθεση κατά προτεραιότητα αρχαιολογικών ερευνών ή την χρηματοδότηση όσων γίνονται; Το χαμένο βασίλειο του Οδυσσέα είναι κάπου δίπλα μας. Ο θρύλος του ζωντανός. Όσο δεν βρίσκεται το παλάτι του, χαροπαλεύει ακόμη με τα κύματα των ωκεανών, αιώνιος ναυαγός της Ιστορίας.
    Η φαντασία μπορεί να είναι άραγε πιο σημαντική από την πραγματικότητα;     

                                                                                                            Λ.Κατσιγιάννης                                                                                                                                   

        Πηγή: Το είδωλο της γης μου

             Λεπτομέρειες στην Κύπρο

              Ή μικρή κουκουβάγια ήτανε πάντα εκεί

              σκαρφαλωμένη στ' άνοιχτάρι τ' "Αγιου Μάμα,

              παραδομένη τυφλά στό μέλι τοϋ ήλιου

              εδώ ή άλλου, τώρα, στά περασμένα: χόρευε

              μ' ενα τέτοιο ρυθμό το φθινόπωρο.

             "Αγγελοι ξετυλίγανε τον ουρανό

             και χάζευε ένας πέτρινος καμαροφρύδης

             σε μια γωνιά της στέγης.

             Τότες ήρθε ό καλόγερος· σκουφί, κοντόρασο, πέτσινη ζώνη,

             κι έπιασε νά πλουμίζει την κολόκα.

             Άρχισε άπ' το λαιμό: φοινικιές, λέπια και δαχτυλίδια.

            "Επειτα, κρατώντας στην πλατιά παλάμη τη στρογγυλή κοιλιά,

             έβαλε τον παραυλακιστή,τον παραζυγιαστή,τον παραμυλωνά και τον κατάλαλο·  

             έβαλε την άποστρέφουσα τά νήπια και την άποκαλόγρια·

             και στην άκρη, σχεδόν απόκρυφο, τ' ακοίμητο σκουλήκι.

            Ήταν ώραϊα όλ' αυτά, μια περιδιάβαση.

           "Ομως τό ξύλινο μαγγανοπήγαδο -τ' άλακάτιν,

            κοιμισμένο στον ίσκιο της καρυδιάς

            μισό στο χώμα και μισό μέσα στο νερό,

            γιατί δοκίμασες νά τό ξυπνήσεις;

            Είδες πώς βόγκηξε. Κι εκείνη την κραυγή

            βγαλμένη άπ' τά παλιά νεϋρα τοϋ ξύλου

            γιατί την είπες φωνή πατρίδας;

         Γ.Σεφέρης (Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄) 

Ποίημα που αναφέρεται στις εντυπώσεις του Σεφέρη από το πρώτο ταξίδι του στη Κύπρο το 1953 όπου ο ποιητής ανάμεσα σε άλλα μέρη επισκέφθηκε και εκκλησιές.Το ποίημα στο μεσαίο επτάστιχο, εικονογραφεί μορφές που αναπαριστούν τιμωρίες αμαρτωλών στη Κόλαση. Είναι οι μορφές εκείνες που είτε εμφανίζονται μεμονωμένα, είτε στις παραστάσεις της Δευτέρας παρουσίας που υπάρχουν στις περισσότερες εκκλησιές στο νάρθηκα. Στο παραπάνω ποίημα εμφανίζονται ο παραυλακιστής, (αυτός που αλλάζει τ’ αυλάκια των αγρών παραβιάζοντας τα σύνορα) ο παραζυγιαστής (αυτός που κλέβει κατά το ζύγισμα) ο παραμυλωνάς (που κλέβει στο ξάγι του αλευριού ή το νοθεύει) ο κατάλαλος (συκοφάντης) η αποστρέφουσα τα νήπια (γυναίκα που εγκαταλείπει το παιδί της ή το εκθέτει σε κίνδυνο) η αποκαλόγρια (αυτή που αποβάλει το μοναχικό σχήμα) και τ’ ακοίμητο σκουλήκι (η κόλαση).

       
            Πηγή: Το είδωλο της γης μου