Πως μας βλέπουν (ακόμη) οι γείτονες.

Από άρθρο της Αλεξάνδρας Κουλιανίν που δημοσιεύθηκε στις 13 Ιουνίου 2018  στην εφημερίδα του Βελιγραδίου  «Καθημερινά Νέα» με τίτλο Ελληνικό Μάθημα, που μιλάει για το πώς οι Έλληνες βρήκαν έναν τρόπο για να διαδώσουν μουσική που ενσταλάζει πατριωτισμό και ευαισθητοποίηση στην πολιτιστική κληρονομιά και τις πραγματικές αξίες. 

Γράφονται άρθρα για την κακή κατάσταση της σερβικής κουλτούρας, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα σκουπίδια της ρύπανσης, τον πρωτογονισμό, και την νεολαία που έχει χάσει όλα τα συστήματα αξιών. Αποδεχθήκαμε αυτή την κατάσταση πραγμάτων ως μια αναγκαιότητα που προκαλείται από τον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό. Όποιος έχει οδηγήσει ποτέ τους μαθητές σε μια εκδρομή, θα μπορούσε να δηλητηριαστεί από τα κείμενα των τραγουδιών που ακούει η νεολαία μας - υπάρχουν Rani, κοκαΐνη, ηρωίνη, διάφορα όπλα, βρισιές και κατάρες.Όταν προσθέτουμε τα reality shows, ξέρουμε ότι είμαστε κοντά στην καταστροφή.

Πρέπει να είναι έτσι; Αν κοιτάξουμε την αυλή των γειτόνων μας Ελλήνων, θα βρούμε μια εντελώς διαφορετική κατάσταση. Είμαστε όμοιοι με το ορθόδοξο αυτό έθνος, μοιραστήκαμε μια κοινή ιστορία, τα ίδια βάσανα. Αλλά θα δείξουν ότι ενήργησαν σαν πιο σοφοί από εμάς και πολύ καλύτερα διατήρησαν την κληρονομιά τους. Ο ελληνικός λαός ανέδειξε τον σπουδαίο Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος ενσωμάτωσε ολόκληρη την εθνική δημιουργικότητα στην τέχνη της μουσικής. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τον Μάνο Χατζιδάκη, ο οποίος βασίστηκε επίσης στη δημιουργικότητα της εθνικής παράδοσης. Αυτοί οι γίγαντες δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα τη στιγμή της στρατιωτικής χούντας και ο Θεοδωράκης και η οικογένειά του επέζησαν από τις κακουχίες και τις διώξεις.

Αυτά τα γεγονότα είναι γνωστά σε πολλούς, αλλά ποια είναι η κατάσταση στην Ελλάδα σήμερα; Υπάρχουν καλλιτέχνες που μπορούν να προσελκύσουν ευρύτερες μάζες με ποιοτική μουσική; Αυτές τις μέρες στην Ελλάδα, γίνεται κάτι που η Σερβία δεν έχει δει ποτέ πριν. Ανοιχτές συναυλίες, ευφορία, με πολλούς ανθρώπους, ειδικά νέους. Τι είναι αυτό; Τι είδους πολιτιστικό περιεχόμενο έχει αρχίσει από πολλούς ανθρώπους;

Δύο μουσικοί, ο Σωκράτης Μάλαμας και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου (στην παραπάνω εικόνα),ανέβασαν την ατμόσφαιρα στην Ελλάδα. Τι είδους μουσική είναι; Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ηθικός ήχος με στοιχεία μπλούζ. Δεν ακούγεται σαν κάτι που μπορεί να είναι ενδιαφέρον για τις μεγάλες μάζες, ειδικά στη χώρα μας. Προσπαθώ αυτές τις μέρες να καταλάβω πώς αυτοί οι δύο μεγάλοι κύριοι, διανοούμενοι, φιλόσοφοι, με άψογες βιογραφίες και καλλιτεχνική μουσική, συγκεντρώνουν αυτούς τους ανθρώπους. Οι συνθέσεις είναι τέλειες, φέρνουν 5.000 χρόνια ελληνικού πολιτισμού και 2.000 χρόνια Χριστιανισμού. Κουβαλούν τόσο τους Κρητικούς όσο και Δωρικούς και Κλασσικούς, Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς πολιτισμούς. Και φέρνουν τη λαϊκή δημιουργικότητα της χιλιετίας που δεν έχουν εγκαταλείψει. Οι λέξεις δεν αρκούν για να περιγράψουν, γι' αυτό πρέπει να δείτε τις εικόνες και να ακούσετε τις ηχογραφήσεις. Οι στίχοι είναι επίσης βαθιά στοχαστικοί και μπορεί να λεχθεί ότι είναι βαρείς.

Είναι δύσκολο σε αυτό το σημείο να εξηγήσουμε πώς αυτό είναι δυνατό. Για πολλά πνευματικά ζητήματα, οι Έλληνες είναι ανώτεροι από εμάς, δεν εκτιμούσαν τις «ευρωπαϊκές αξίες», εκτιμούσαν πολύ τους εαυτούς τους και τις παραδόσεις τους. Είναι ήδη μια καλή προϋπόθεση για την επιβίωση ενός λαού στις συνθήκες του ακατέργαστου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Οι διανοούμενοι και οι αληθινοί καλλιτέχνες τους  δεν έχουν απορριφθεί. Ο Μεγάλος Θεοδωράκης, στα 92 του χρόνια, μίλησε στην πλατεία Συντάγματος για εκατομμύρια ανθρώπους σε ένδειξη διαμαρτυρίας ενάντια στο όνομα Μακεδονία. Ο ίδιος Θεοδωράκης, ο οποίος κατά το 1999 προκάλεσε τη διαμαρτυρία ενάντια στον βομβαρδισμό του ΠΓ Γιουγκοσλαβίας. Έτσι σήμερα, οι Έλληνες καλλιτέχνες και οι διανοούμενοι είναι πάντα με τους λαούς σε διάφορες διαμαρτυρίες τους. Μπορεί κάποιος να φανταστεί ότι κάποιοι από τους καλλιτέχνες μας μπορούν να μιλούν σε μια διαμαρτυρία, πόσο μάλλον να τον οδηγήσουν;

Ο λόγος είναι ότι αυτή η μουσική είναι τόσο ισχυρή και ποιοτική ώστε να προσελκύει ευρείες μάζες. Ένα απίστευτο μείγμα παραδοσιακών και σύγχρονων, αλλά και εθνικών στοιχείων. Αρκεί να πούμε ότι ο Σωκράτης έγραψε με πολύ αγάπη το τραγούδι " Για την Ελλάδα ".

Φυσικά, είναι πάντα εύκολο να ισχυριστεί κανείς ότι το γρασίδι είναι πιο πράσινο στην άλλη αυλή, αλλά είναι καλό να δούμε τι είναι καλό για τους άλλους και να βοηθήσουμε τους ανθρώπους μας. Και στην Ελλάδα, μπορεί να υπάρχει ένα κιτς αλλά αυτό δεν είναι ο επικρατούμενος παράγοντας, όπως στη Σερβία, παντού και σε κάθε βήμα. Έχουμε επίσης υψηλής ποιότητας εθνική μουσική, αλλά η κοινή γνώμη διαμορφώνεται από την τηλεόραση και άλλα μέσα ενημέρωσης πάνω στα οποία κανείς στη Σερβία δεν έχει τον έλεγχο. Ποιος θα είχε συγκεντρώσει τόσους πολλούς ανθρώπους σε συναυλία η Bilja Krstic ή Sanja Ilic; Ποιος θα βοηθήσει να γίνει κάτι τέτοιο στη χώρα μας; Για το λόγο αυτό, έχουν γραφτεί αυτές οι γραμμές. Ίσως κάποιος να τους καλέσει στη Σερβία για ένα φεστιβάλ.Δεν είναι ντροπή να μαθαίνεις από τον καλύτερο.

Η Aleksandra Kuljanin είναι καθηγήτρια Ιστορίας και Πολιτικής Εκπαίδευσης. 

          H μαγεία του Ιονίου

“Έχουμε τόση θάλασσα μπροστά μας.
Εκεί που τελειώνουμε εμείς
      αρχίζει η θάλασσα.”  
  [Κική Δημουλά]

Μια πρόσφατη φωτογραφία από ψηλά, της διάσημης παραλίας των Εγκρεμνών, την Κυριακή 5-8-2018. Ο δρόμος παραμένει κλειστός για τα οχήματα από ένα σημείο και κάτω, όσοι όμως αποφασίσουν να κατέβουν για μπάνιο με τα πόδια, παραγνωρίζοντας τον κόπο της ανόδου, θα θυμούνται για πάντα αυτή τη μοναδική εμπειρία.

                    Όσο μπορείς

                    Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
                    τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
                    όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις
                    μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,
                    μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.

                    Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την,
                    γυρίζοντας συχνά κ’ εκθέτοντάς την
                    στων σχέσεων και των συναναστροφών
                    την καθημερινήν ανοησία,
                    ώς που να γίνει σα μια ξένη φορτική.

                    Κ. Καβάφης

                    Από τα Ποιήματα (1896-1933) Ίκαρος 1984

O Καβάφης σ’ ένα από τα σοφότερα ποιήματά του, μας δίνει την καλύτερη συνταγή κοινωνικής αυτοπροστασίας: Άχρηστη είναι η πολύ συνάφεια του κόσμου. Μας γελοιοποιεί, ως που στο τέλος την αξιοπρέπεια μας ξεφτιλίζει.Το κακό και η φλυαρία καταντάνε ανυπόφορα για την ατομική μας υγεία. Μόνο οι  ελεγχόμενες και επιλεγμένες κοινωνικές σχέσεις είναι μέθοδος αυτοπροστασίας. Έναν με τον οποίο κάνεις πολύ παρέα, κινδυνεύεις να τον χάσεις. Πόσες άλλωστε μακροχρόνιες κοινωνικές σχέσεις δεν είχαν άδοξο τέλος από την πολλή φλυαρία; Μεγάλη μέθοδος αυτοπροστασίας οι μετρημένες κουβέντες και οι ελεγχόμενες σχέσεις και καμιά φορά, ακόμη μεγαλύτερη, η σιωπή.

                 
                    Γράμμα στο Ντίνο Χριστιανόπουλο

                    Έμαθα κυρ Ντίνο,

                    πως μετακόμισες από το σπίτι

                    της  Δημητρίου Πολιορκητή·

                    και πως τώρα στα στερνά,

                    έβαλες λίγο νερό στο κρασί

                    της άκαμπτής σου αυστηρότητας.

                    Πως μαλάκωσε επιτέλους η κρίση σου·

                    κι ας ταιριάζει η πεισμωσύνη

                    σε ανθρώπους δυνατούς.

                    Τώρα, που τα γερατειά σου

                    γίνανε βαρύ προικιό

                    και ότι να πεις, φαίνεται

                    ως "προφάσεις εν αμαρτίαις",

                    Τώρα, που οι τύψεις σε τυλίγουν

                    για τα τσαλακωμένα ποιήματα,

                    κι αδύνατη η σάρκα λύγησε

                    από την κραιπάλη της άνομης αγάπης,

                    Τώρα, που θέρισες τον καρπό των στίχων σου

                    και άνοιξες τη πόρτα στον κήπο

                    με τ’ αηδόνια του παράδεισου,

                    Τώρα που εγκατέλειψες

                    τον στιγμιαίο έρωτα της ποίησης,

                    λίγο μετά την εξομολόγηση,

                    τα βήματά σου να είναι φωτεινά εύχομαι,

                    όπως εκείνα που έκανες σαν ήσουν παιδί.

                    Όσο για μένα,

                    ανώνυμος κι αμαρτωλός της άλλης όχθης,

                    όταν ανεβώ στη Σαλονίκη,

                    ένα κερί θ’ ανάψω στο Βαρδάρι,

                    στη συνοικία της ερωτικής σου μοναξιάς

                    και της ποιητικής σου έμπνευσης·

                    την σεπτή Θεά του έρωτα θα ικετεύσω

                    να σπλαχνιστεί, όσους από ξεχωριστά μετερίζια,
                    τη νύχτα φάγανε με το κουτάλι.

                    Λ. Κατσιγιάννης

                             

                   

Το χωριό μου

3^ο Μέρος

     Απρίλη με Ιούνη στο χωριό έχει συνήθως καλό καιρό. Η μυρωδιά του θυμαριού είναι μεθυστική. Πρασινίζει η πλαγιά, όλος οι τόπος. Ένα ελαφρύ μαϊστράλι χαϊδεύει,δροσίζει το χωριό. Ιούλη και Αύγουστο ο ήλιος είναι καυτός και ξεραίνει τη στεγνή γη. Τα γυμνά πόδια των παιδιών καίγονται στις πέτρες των δρόμων. Γεμίζει ο τόπος φίδια και σκορπιούς. Σπάνια φτάνει από τη θάλασσα ο μπάτης με τη δροσερή του αύρα. Τέλη Αυγούστου και το Σεπτέμβριο έχουμε σχεδόν πάντα, έλλειψη νερού. Οι γυναίκες κατεβαίνουν στους γκρεμούς, όπου είναι μια μικρή πηγή και φέρνουν στο κεφάλι με πινιάτες, νερό. Οκτώβρη με Μάρτη ο καιρός αγριεύει. Ο γαρμπής κτυπάει το χωριό αλύπητα, φέρνει καταιγίδες, ποτάμια το νερό. Δαιμονίζεται ο ντουνιάς. Βροντές και αστραπές σχίζουν τον ουρανό. Πολλές φορές ο γαρμπής ξεριζώνει ελιές. Τότε οι άνδρες κατεβάζουν σκεφτικά το κεφάλι και οι γυναίκες κλαίνε σαν να έχασαν αγαπημένα πρόσωπα. Κάποτε ο γαρμπής παίρνει τα κεραμίδια από τις στέγες και το νερό πέφτει καταρράκτης μέσα στα σπίτια.Η τραμουντάνα όταν έρχεται, λυσσομανάει, ταρακουνάει τα σπίτια, σαρώνει το χωριό. Τη μέρα και περισσότερο τη νύχτα η τραμουντάνα αγριεύει και σφίγγει σε κλοιό το χωριό. Σκούζει, ουρλιάζει σαν κοπάδι λυσσασμένα σκυλιά. Τα σκυλιά του χωριού στην αρχή αλαφιάζονται, ύστερα σκούζουν κι αυτά ξετρελαμένα. Τα γαϊδούρια και τα μουλάρια κτυπούν ανήσυχα τις οπλές τους.

     Από τα αριστερά της Βίγλας όπως βλέπουμε τη θάλασσα, κατεβαίνουν απότομοι βράχοι. Οι γκρεμοί, όπως τους λένε στο χωριό. Κάθετοι βράχοι, όλο πέτρα μέχρι τη θάλασσα. Παράξενα ανάγλυφοι, σα να έχουν λαξευτεί από παρανοϊκό γλύπτη, άγριοι και απάτητοι. Μόνο ο βράχος της Ξένης είναι λείος. Οι χωριανοί λένε πως οι γκρεμοί είναι στοιχειωμένοι.

     Στη θάλασσα φθάνεις δύσκολα περπατώντας σε κακοτράχαλα μονοπάτια, που σε πολλά σημεία έχουν διαβρωθεί από τις βροχές. Η ακρογιαλιά, πολύ πλατιά, σχηματίζει τέσσαρες ευδιάκριτες ζώνες. Η πρώτη  ζώνη που αρχίζει από το κύμα, είναι στενή και γεμάτη από ψιλή αργυρή άμμο. Η δεύτερη πιο πλατιά, γεμάτη από χονδρή, στιλπνή άμμο. Η τρίτη, ακόμα πιο πλατιά, είναι γεμάτη χοντρά λεία βότσαλα σε μέγεθος καρυδιού. Και η τέταρτη, στενή αυτή, γεμάτη από χονδρές, λείες, πέτρες. Τα πρώτα μετά την αμμουδιά βράχια, γδαρμένα από τα άγρια κύματα του χειμώνα, σχηματίζουν μια πέμπτη ζώνη. Τις ζώνες αυτές, τις βλέπεις το καλοκαίρι που η θάλασσα είναι ήρεμη, γαληνεμένη. Το χειμώνα, ιδίως όταν έχει κακοκαιρία, η θάλασσα αγριεύει, η αμμουδιά ασπρογαλιάζει  και πελώρια κύματα σπάζουν με πάταγο στους βράχους.

     Τη θάλασσα δεν την πλησιάζει κανένας το χειμώνα. Οι κατολισθήσεις στους βράχους είναι καθημερινό φαινόμενο. Πέτρες θεόρατες ξεριζώνονται και κατρακυλούν με πάταγο. Μια φοβερή βουή έρχεται από τα έγκατα της γης και ο κουρνιαχτός κρύβει τη θάλασσα.(συνεχίζεται).

Το πορτραίτο του Αυγούστου

                                             (Γ. Τσαρούχης)   

                                                                   
                                                                                                           KAΛO MHNA

                                                                 

                 To σπίτι μου

                
                 Έψαχνα να βρω το σπίτι μου…

                 Στάθηκα λοιπόν στην εξώπορτα και

                 καθώς προχώρησα (…) είδα το Χριστό,

                 μέσα σε λάμψη, με τα χέρια απλωμένα

                 στα πλάγια, να με κοιτάζει αυστηρά.

                 Ανατρίχιασα, κοπήκαν τα πόδια μου,

                 έγειρα κι έπεσα κάτω λιπόθυμος.

                 Μίλτος Σαχτούρης

                 Από τη Συλλογή «Ανάποδα γύρισαν τα ρολόγια».